Μάθε τα πάντα για τους σωματότυπους, για την κατανομή του λίπους στο σώμα (και τις επιπτώσεις του), για το λιπώδες ήπαρ και για το πώς να το νικήσεις αποτελεσματικά ! Φτιάξε την υγεία & τη ζωή σου απλά και δραστικά !
“Λίπος” από “Λίπος” διαφέρει λένε οι Ειδικοί ! Πότε το “Λίπος” γίνεται επικίνδυνο ;
Επισκόπηση
Το υπερβολικά αυξημένο σωματικό βάρος αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους “εχθρούς” της υγείας … και αυτό είναι πλέον ευρέως γνωστό !
Το ήξερες όμως ότι δεν είναι κάθε “πάχος” ίδιο ;;;
Ειδικά τα τελευταία χρόνια, ο κόσμος, έχει γίνει πολύ πιο ανοιχτός στην ενημέρωση για καλύτερη υγεία και ευεξία.
Περιοδικά, sites, social media και επιστημονικά κείμενα αναγράφουν ξανά και ξανά με μεγάλη σαφήνεια τους τεράστιους κινδύνους του πάχους για την υγεία του ατόμου (τόσο βραχυπρόθεσμα … όσο όμως και μακροπρόθεσμα).
Είναι ξεκάθαρο : Το υπερβολικά αυξημένο σωματικό βάρος αυξάνει τους κινδύνους για την υγεία.
Κάτι που όμως πολλοί άνθρωποι δε γνωρίζουν είναι πως το “πού βρίσκεται” αυτό το πάχος στο σώμα … παίζει καταλυτικό ρόλο !
Έτσι, μπορεί δύο άτομα να έχουν ακριβώς το ίδιο σωματικό βάρος … με πολύ διαφορετικές όμως επιπτωσεις & κινδύνους για την υγεία τους !
Γεωμετρικοί Σωματότυποι : Κατανομή του Λίπους στο Σώμα
Όταν κάποιοι άνθρωποι αυξάνουν το σωμαικό τους βάρος έχουν την τάση να κατανέμουν αυτό το βάρος ομοιόμορφα σε όλο τους το σώμα.
Αυτό όμως δεν ισχύει για όλους !
Κάποια άτομα τείνουν να παρουσιάζουν μια προδιάθεση να αποθηκεύουν το σωματικό λίπος σε συγκεκριμένες λιποαποθήκες του σώματος (κάποιοι στην κοιλιά, κάποιοι στους γοφούς & τους μηρούς, κάποιοι άλλοι στην περιφέρεια).
Ανάλογα λοιπόν με το πού εμφανίζει τάση το κάθε άτομο να αποθηκεύει το λίπος στο σώμα του … συγκαταλέγεται και σε διαφορετικό “σωματότυπο” !
Άλλος σε «σχήμα μήλου» και άλλος σε «σχήμα αχλαδιού».
Όμως το “πού” πάει και “κάθεται” το λίπος στο σώμα δεν είναι μόνο θέμα αισθητικής & ομορφιάς … είναι (κυρότερα !) θέμα υγείας !
Το λίπος που πάει και “θρονιάζει” στην κοιλιά είναι – σύμφωνα με τους ειδικούς της υγείας – το πιο επικίνδυνο !
Γιατί ;;;
Επειδή διαφέρει σε “μεταβολικό επίπεδο” από το λίπος που αποθηκεύεται αλλού στο σώμα.
Τι θα πει αυτό ;
Θα το δούμε αναλυτικότερα και παρακάτω στο άρθρο μας …
Ωστόσο (με λίγα λόγια) ας δούμε τη βασική διαφορά από λίπος σε λίπος !
Το λίπος που αποθηκεύεται στην περιοχή της κοιλιάς συμμετέχει πιο πολύ – σε σύγκριση με το άλλο λίπος – στην παραγωγή χημικών ουσιών που έχουν την τάση να διαταράσσουν τις ορμόνες καταστρέφοντας σε μεγάλο βαθμό τα εσωτερικά όργανα !
Το λίπος αυτό γνωστό και με την ονομασία “σπλαχνικό λίπος” – είναι μεταβολικά ενεργό λίπος και σύμφωνα με την ιατρική έχει ταυτιστεί με πληθώρα θανάσιμων ασθενειών & σοβαρότατων κινδύνων υγείας !
Η κατανομή του λίπους, επομένως, στο σώμα παίζει σημαντικό ρόλο !
Από τι όμως καθορίζεται ;
Για παράδειγμα … είναι περισσότερο χαρακτηριστικό των γυναικών η αποθήκευση σωματικού λίπους στην περιοχή της περιφέρειας και των γλουτών (χωρίς φυσικά αυτό να είναι απόλυτο) !
Ο τρόπος με τον οποίο αποθηκεύεται το λίπος στο σώμα είναι αυτός που καθορίζει τελικά και τον σωματότυπο του ατόμου … και ως εκ τούτου και την κατάσταση της υγείας του.
Οι σωματότυποι χωρίζονται σε 2 βασικές κατηγορίες :
- στους κλασικούς γεωμετρικούς τύπους (με κριτήριο το οπτικό αποτέλεσμα)
- και στους μεταβολικούς τύπους (με κριτήριο τον ρυθμό μεταβολισμού).
Βασικές Κατηγορίες Σωματότυπων
Γεωμετρικοί Σωματότυποι (οπτική κατανομή του λίπους)
Οι γεωμετρικοί σωματότυποι – όπως είπαμε ήδη και παραπάνω στο άρθρο μας – διαχωρίζονται ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο το ανθρώπινο σώμα αποθηκεύει το λίπος !
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το σώμα να “αλλάζει μορφή” παίρνοντας διαφορετικά “σχήματα” σε κάθε περίπτωση.
Ας δούμε λοιπόν αναλυτικά τους σωματότυπους & τι σημαίνει για την υγεία σου καθένας από αυτούς !
Σωματότυπος Μήλο (Ανδροειδής)
Ο σωματότυπος “μήλο” είναι ένας πολύ διαδεδομένος σωματότυπος που χαρακτηρίζεται από την τάση του σώματος να αποθηκεύει λίπος κυρίως στην κοιλιακή χώρα, στο στήθος και γενικότερα στον άνω κορμό.
Τα άτομα αυτού του σωματότυπου έχουν πόδια και γλουτούς δυσανάλογα) πιο αδύνατα συγκριτικά με το άνω μέρος του σώματός τους.
Αυτός ο σωματότυπος συνδέεται επιπλέον με αυξημένη παραγωγή κορτιζόλης (μια ορμόνη που παράγεται από τον οργανισμό λόγω έντονου στρες).
Σύμφωνα με τους ειδικούς, το λίπος σε αυτόν τον τύπο σώματος, μεταβολίζεται γρήγορα !
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά ;
Ότι είναι πιο εύκολη η απώλεια βάρους … και συγκεκριμένα μπορεί να ξεκινήσει γρήγορα (φυσικά ακολουθώντας ένα κατάλληλο πρόγραμμα διατροφής) από την περιοχή της κοιλιάς.
Υπάρχει υψηλός κίνδυνος για την υγεία για τα άτομα αυτού του σωματότυπου ;
Η απάντηση είναι ΝΑΙ ! Ο σωματότυπος “μήλο” είναι ο πιο επικίνδυνος σωματότυπος, καθώς το άτομο έχει την τάση να αποθηκεύει υψηλή ποσότητα “σπλαχνικού λίπους” !
Αυτό αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για σοβαρά νοσήματα όπως :
- το λιπώδες ήπαρ (που θα δούμε πιο αναλυτικά και στη συνέχεια του άρθρου μας)
- ο διαβήτης τύπου 2
- η αντίσταση στην ινσουλίνη
- η υπέρταση
- και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Σωματότυπος Αχλάδι (Γυναικοειδής)
Ένας ακόμα πολύ γνωστός σωματότυπος είναι και ο “σωματότυπος αχλάδι” !
Το λίπος σε αυτό τον σωματότυπο τείνει να αποθηκεύεται κυρίως στο κάτω μέρος του σώματος (σε αντίθεση με τον σωματότυπο μήλο που είναι το ακριβώς αντίθετο).
Με άλλα λόγια, το άτομο, τείνει να εμφανίζει συσσώρευση λίπους στους γλουτούς, τους μηρούς και την περιφέρεια.
Ο άνω κορμός και η μέση παραμένουν πιο αδύνατα συγκριτικά με το κάτω μέρος του σώματος.
Αυτός ο σωματότυπος καθορίζεται από τα οιστρογόνα και αυτός είναι και ο λόγος που ονομάζεται “γυναικοειδής” !
Είναι πιο συχνός στις γυναίκες πριν την εμμηνόπαυση και (δυστυχώς) το λίπος σε αυτή την περίπτωση είναι κυρίως υποδόριο και μεταβολικά «παθητικό».
Αυτό σημαίνει πως το σώμα δεν το αποβάλλει εύκολα. Αντιθέτως τείνει να το κρατάει ως αποθήκη ενέργειας.
Είναι και ο “σωματότυπος αχλάδι” εξίσου επικίνδυνος με τον “σωματότυπο μήλο” ;;;
Η απάντηση είναι ΟΧΙ ! Θεωρείται μεταβολικά πολύ πιο «ασφαλής» σωματότυπος συγκριτικά με τον “σωματότυπο μήλο”, καθώς το λίπος δεν αποθηκεύεται στα σπλαχνικά όργανα !
Ωστόσο, και αυτός ο σωματότυπος, ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία λόγω της εναπόθεσης λίπους στα κάτω άκρα.
Μερικοί από αυτούς είναι οι εξής :
- η καταπόνηση των αρθρώσεων
- η κυτταρίτιδα
- οι κιρσοί
- η φλεβίτιδα
- και η κατακράτηση υγρών.
Σωματότυπος Κλεψύδρα
Επόμενος σωματότυπος ; Κλεψύδρα !!!!
Είναι ο πιο “υγιής” σωματότυπος, αφού χαρακτηρίζεται από μια ισορροπημένη κατανομή του λίπους στο σώμα.
Αυτή η εξαιρετικά ζυγισμενη κατανομή του λίπους είναι αποτέλεσμα μιας ορμονικής ισορροπίας μεταξύ οιστρογόνων και άλλων ορμονών.
Έτσι, όταν το άτομο αυξάνει το σωματικό βάρος του, το λίπος κατανέμεται ομοιόμορφα σε όλο το σώμα (άνω & κάτω μέρος) διατηρώντας τις καμπύλες και τη σιλουέτα ανέπαφη & καλοσχηματισμένη.
Γιατί όμως ο “σωματότυπος κλεψύδρα” θεωρείται πιο υγιής από τους άλλους σωματότυπους ;
Ο λόγος είναι σαφής … σύμφωνα με τους ειδικούς : Θεωρείται ένας από τους πιο υγιείς σωματότυπους λόγω του ότι το λίπος σπάνια συσσωρεύεται στα σπλάχνα.
Οι κίνδυνοι που ενέχει αυτός ο σωματότυπος είναι κυρίως γενικοί, όπως για παράδειγμα :
- η κόπωση
- και η επιβάρυνση των αρθρώσεων.
Σωματότυπος Ορθογώνιο (Χάρακας ή αλλιώς Μπανάνα)
Ο τελευταίος σωματότυπος είναι γνωστός ως “σωματότυπος χάρακας” ή αλλιώς “σωματότυπος μπανάνα”.
Είναι ο πιο “στεγνός” σωματότυπος, όπου το σώμα παρουσιάζει μια ευθεία σιλουέτα με σχεδόν ίδιο φάρδος στο στήθος, τη μέση και την περιφέρεια.
Αυτό που τον χαρακτηρίζει είναι ότι συνήθως συνδέεται με γρήγορο μεταβολισμό.
Αυτό σημαίνει ότι τα άτομα αυτά καίνε πολύ πιο εύκολα θερμίδες και χάνουν βάρος.
Παρουσιάζουν ιδιαίτερη δυσκολία στο να πάρουν κιλά ή να χτίσουν μυϊκή μάζα … ακόμα και με έντονη γυμναστική.
Ο κύριος κίνδυνος σε αυτή την περίπτωση σωματότυπου είναι το λεγόμενο φαινόμενο “TOFI” (Thin Outside, Fat Inside), κατά το οποίο το άτομο μπορεί εξωτερικά να είναι αδύνατο, αλλά εσωτερικά αποθηκεύει επικίνδυνο σπλαχνικό λίπος.
Βασικοί κίνδυνοι υγείας :
- η χοληστερίνη
- τα τριγλυκερίδια
- και το σάκχαρο.
Μεταβολικοί Σωματότυποι (κατηγοριοποίηση Sheldon)
Εκτόμορφος
Τα άτομα που χαρακτηρίζονται ως “εκτόμορφα” είναι αδύνατα, σχεδόν “ξερακιανά με μακριά άκρα, και με πολύ γρήγορο μεταβολισμό.
Τα άτομα αυτού του τύπου δυσκολεύονται έντονα να αυξήσουν το βάρος τους (λίπος και μυϊκή μάζα), ενώ έχουν την τάση να αποθηκεύουν σπλαχνικό λίπος (συχνό πρόβλημα το “λιπώδες ήπαρ”).
Μεσόμορφος
Τα άτομα που καθορίζονται ως “μεσόμορφα” έχουν μια πιο αθλητική εμφάνιση και αυξημένη μυϊκή μάζα, ενώ εμφανίζουν αρκετά χαμηλά ποσοστά λίπους στο σώμα τους.
Χάνουν και παίρνουν βάρος πολύ πιο εύκολα, ενώ όταν αυξάνουν το βάρος τους το λίπος κατανέμεται ομοιόμορφα στο σώμα.
Ενδομορφος
Τα ενδόμορφα άτομα εμφανίζουν πιο αργό μεταβολισμό, με αποτέλεσμα να αποθηκεύουν πολύ πιο εύκολα λίπος στο σώμα τους & να αυξάνουν εύκολα το βάρος τους.
Το λίπος τείνει να συσσωρεύεται κυρίως στο κάτω μέρος της κοιλιάς, τους γλουτούς και τους μηρούς.
Ποιοι είναι οι Βασικοί Τύποι Λίπους και Ποιος ο Ρόλος τους ;
Υποδόριο Σωματικό Λίπος
Το υποδόριο σωματικό λίπος είναι το λίπος που συσσωρεύεται κάτω από το δέρμα. Μπορείς πολύ εύκολα να το ψηλαφήσεις με το χέρι σου και είναι αυτό που στην ουσία προστατεύει το σώμα σου από την εξωτερική θερμοκρασία (με άλλα λόγια κρατά τη θερμοκρασία του σώματός σου σταθερή, ανεξάρτητα αν έξω έχει πολύ κρύο ή πολλή ζέστη).
Αυτό είναι ωφέλιμο λίπος και δεν αποτελεί απειλή για την υγεία.
Σπλαχνικό Σωματικό Λίπος
Το σπλαχνικό λίπος – όπως άλλωστε υποδηλώνει και η ίδια η ονομασία του – είναι το λίπος που βρίσκουμε βαθιά μέσα στα σπλάχνα (γύρω δηλαδή από τα ζωτικά όργανα όπως το ήπαρ, το πάγκρεας, το στομάχι, τα νεφρά, τα έντερα, ακόμα και η καρδιά).
Είναι ένα ορμονικά ενεργό λίπος και είναι το πιο (!!!) επικίνδυνο λίπος !
Αν και δε γίνεται εύκολα αντιληπτό (καθώς μπορεί ένα άτομο να είναι πολύ αδύνατο αλλά να έχει πολύ συσσωρευμένο σπλαχνικό λίπος), είναι το λίπος που απαιτεί περισσότερη προσοχή !
Η υπερβολική συσσώρευσή του στο σώμα προκαλεί φλεγμονές. επηρεάζει αρνητικά τη λειτουργία του οργανισμού, παράγει κάτι ουσίες (αδιποκίνες) που επηρεάζουν τον μεταβολισμό, και συμβάλλει και στην αντίσταση στην ινσουλίνη.
Τι είναι λοιπόν το Λιπώδες Ήπαρ ;
Το λιπώδες ήπαρ – όπως είδαμε και παραπάνω είναι το αποτέλεσμα της συσσώρευσης λίπους γενικότερα στα σπλάχνα του ατόμου.
Το “λιπώδες ήπαρ” είναι μια πολύ σοβαρή πάθηση η οποία συνδέεται (δυστυχώς) με τον κακό τρόπο ζωής του δυτικού πολιτισμού (δηλαδή κακή διατροφή, έλλειψη σωματικής δραστηριότητας, άγχος και ανεπαρκής ύπνος).
Ποια είναι η “Φυσιολογική” Ποσότητα Λίπους για το Συκώτι … και Πότε μιλάμε για “Λιπώδες Ήπαρ” ; Είναι όλες οι Περιπτώσεις εξίσου σοβαρές ;
Το συκώτι (ήπαρ) – ακόμα και τελείως υγιές – περιέχει μια πολύ μικρή ποσότητα λίπους (περίπου γύρω στο 5% και κάτω).
Ωστόσο μπορεί να αρχίσει να αποθηκεύει λίπος σε διάφορες περιπτώσεις … όπως υπερβολική κατανάλωση θερμίδων, ζάχαρης ή αλκοόλ, ή ακόμα λόγω ασθενειών όπως η παχυσαρκία, τα υψηλά τριγλυκερίδια, ο διαβήτης τύπου 2, και οι διάφορες μεταβολικές διαταραχές.
Αυτή η συσσώρευση λίπους στο ήπαρ είναι μια σοβαρή ιατρική κατάσταση και λέγεται “λιπώδης διήθηση του ήπατος ή ηπατική στεάτωση”.
Όλα τα περιστατικά, ωστόσο, δεν είναι της ίδιας σοβαρότητας (ούτε του ιδίου κινδύνου) !
Η κατάσταση κατηγοριοποιείται ανάλογα με τη συσσώρευση λίπους που παρουσιάζεται ανά περιστατικό. Δηλαδή :
- Ήπια Στεάτωση : 5% – 10% λίπος
- Μέτρια Στεάτωση : 10% – 20% λίπος
- Σοβαρή Στεάτωση : > 20% – 30% λίπος
Ποια είναι τα πιο Βασικά Συμπτώματα για το Λιπώδες Ήπαρ ;
Όπως είπαμε και προηγουμένως στο άρθρο μας, το λιπώδες ήπαρ, συχνά δεν είναι ορατό και δεν είναι εύκολο να διαγνωστεί.
Επιπλέον, δυστυχώς, συχνά δεν προκαλεί αισθητά συμπτώματα, με αποτέλεσμα να καθίσταται ακόμα πιο δύσκολη η διάγνωσή του.
Παρ’όλα αυτά – σύμφωνα με τους ειδικούς – υπάρχουν μερικές βασικές ενδείξεις που μπορούν να λειτουργήσουν ως “καμπανάκι κινδύνου.
Αυτές είναι :
- η αδικαιολόγητη κόπωση
- η αίσθηση δυσφορίας
- και ο πόνος στην πάνω δεξιά πλευρά της κοιλιάς.
Τι είναι η “Ηπατική Ίνωση” και Ποια η διαφορά της από το “Λιπώδες Ήπαρ” ;
Δυστυχώς στον δυτικό πολιτισμό συναντάμε όλο και περισσότερα άτομα με λιπώδη ηπατική νόσο.
Κάποια από αυτά μπορεί να αναπτύξουν επιπλοκές, όπως για παράδειγμα “ηπατικές ουλές”. Οι ουλές στο ήπαρ είναι πάθηση και είναι γνωστή ως “ηπατική ίνωση”.
Στην περίπτωση που οι ουλές στο ήπαρ γίνουν πολύ έντονες – δηλαδή στην περίπτωση που αναπτυχθεί σοβαρή ηπατική ίνωση – τότε μιλάμε για “κίρρωση του ήπατος” και μιλάμε για μια πολύ απειλητική για τη ζωή κατάσταση.
Η κίρρωση μπορεί να διαγνωστεί από συμπτώματα όπως :
- ο κοιλιακός πόνος
- η απώλεια όρεξης ή η απώλεια σωματικού βάρους
- η κόπωση
- η σύγχυση
- η ναυτία
- η αιμορραγία
- τα σκούρα ούρα
- τα ωχρά κόπρανα
- το οίδημα στα πόδια κ.ά.
Μια βασική διαφορά μεταξύ λιπώδους ήπατος και κίρρωσης είναι ότι στην πρώτη περίπτωση το ήπαρ (αν και διογκωμένο) παραμένει λειτουργικό, ενώ στη δεύτερη περίπτωση σκληραίνει τόσο ώστε τελικά χάνει τη λειτουργικότητά του σταδιακά.
Επίσης κάτι πολύ σημαντικό είναι ότι στην περίπτωση του λιπώδους ήπατος μια απλή αλλαγή στον τρόπο ζωής του ατόμου μπορεί να αποτρέψει την κατάσταση … ενώ στην περίπτωση της κίρρωσης σε προχωρημένο στάδιο η κατάσταση είναι μη αναστρέψιμη (σε πρώιμα στάδια παραμένει ΜΟΝΟ μερικώς αναστρέψιμη).
Μπορεί να οφείλεται το Λιπώδες Ήπαρ και σε άλλους Παράγοντες … εκτός της Υπερ-κατανάλωσης Αλκοόλ ;
Η απάντηση είναι “Ναι” !
Αν και το λιπώδες ήπαρ συχνά συνδέεται με τον αλκοολισμό (αφού το αλκοολικό λιπώδες ήπαρ [AFLD] αποτελεί το πρώτο στάδιο της λιπώδους ηπατικής νόσου), εντούτοις δεν είναι απαραίτητη η κατανάλωση αλκοόλ για την εκδήλωση της νόσου.
Η συγκεκριμένη αυτή περίπτωση λιπώδους ήπατος ονομάζεται “Μη Αλκοολική Λιπώδης Νόσος του Ήπατος (NAFLD / MASLD)” και μερικοί από τους πιο βασικούς λόγους που τη δημιουργούν είναι :
- η κακή διατροφή
- ο καθιστικός τρόπος ζωής
- η έλλειψη επαρκούς σωματικής άσκησης
- το υπερβολικά αυξημένο σωματικό βάρος (παχυσαρκία)
- η συσσώρευση λίπους ειδικά στην περιοχή της κοιλιάς
- ο διαβήτης τύπου 2
- η αντίσταση στην ινσουλίνη
- η υψηλή χοληστερόλη
- και τα αυξημένα τριγλυκερίδια στο αίμα.
Μπορεί το Λιπώδες Ήπαρ να επηρεάσει τον Μεταβολισμό ;
Το ήπαρ αποτελεί ένα από τα πιο βασικά όργανα του σώματος και κατέχει την ιδιότητα να “ελέγχει” τον μεταβολισμό.
Αυτό συνεπάγεται πως ένα “επιβαρυμένο” ήπαρ από υπερβολική συσσώρευση λίπους, επιβαρύνει και τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός λειτουργεί μεταβολικά.
Επιβαρύνει τον τρόπο δηλαδή με τον οποίο το σώμα διαχειρίζεται την ενέργεια.
Το λιπώδες ήπαρ προκαλείται αλλά επιδεινώνει κιόλας τα διάφορα μεταβολικά προβλήματα του οργανισμού !
Συνδέεται στενά με την παχυσαρκία, αλλά και με άλλες σοβαρές παθήσεις όπως ο διαβήτης τύπου 2, η υψηλή χοληστερόλη και τα καρδιαγγειακά προβλήματα.
